Tiroid kanseri, boynun ön kısmında yer alan ve metabolizmayı düzenleyen hormonları üreten tiroid bezindeki hücrelerden kaynaklanan bir kanser türüdür. Tiroid bezi küçük bir organ olmasına rağmen vücudun enerji kullanımı, ısı dengesi, kalp hızı ve birçok metabolik süreç üzerinde etkilidir. Tiroid kanseri denildiğinde tek bir hastalıktan söz edilmez; papiller, foliküler, medüller ve anaplastik gibi farklı tipleri vardır. En sık görülen papiller tiroid kanseri çoğu hastada yavaş seyirlidir ve uygun tedaviyle başarılı sonuçlar alınabilir.
Tiroid nodülü kanser anlamına gelir mi?
Tiroid bezinde saptanan her nodül kanser değildir. Toplumda tiroid nodülleri oldukça sık görülür ve büyük bölümü iyi huyludur. Buna rağmen bazı nodüller ultrason özellikleri, hızlı büyüme, sertlik, boyunda lenf bezi eşlik etmesi veya aile öyküsü gibi nedenlerle daha yakından değerlendirilmelidir. Tiroid kanserinde en sık fark edilen bulgu boyunda ele gelen nodül veya şişliktir. Bazı hastalarda ses kısıklığı, yutma güçlüğü, nefes almada zorlanma ya da boyunda büyümüş lenf bezleri görülebilir. Ancak erken dönemde hiçbir belirti olmayabilir.
Risk faktörleri nelerdir?
Çocukluk veya gençlik döneminde baş-boyun bölgesine radyasyon almak, ailede tiroid kanseri öyküsü bulunması, bazı genetik sendromlar ve daha önce saptanmış şüpheli tiroid nodülleri risk değerlendirmesinde önemlidir. Kadınlarda tiroid nodülü ve bazı tiroid hastalıkları daha sık görülür; ancak risk değerlendirmesi yalnızca cinsiyetle yapılmaz. Hekim muayenesi, ultrason bulguları ve gerektiğinde laboratuvar testleri birlikte yorumlanmalıdır.
Tanı süreci nasıl ilerler?
Tiroid kanseri şüphesinde en önemli basamaklardan biri yüksek kaliteli tiroid ultrasonudur. Ultrason nodülün boyutu, sınırları, iç yapısı, kireçlenme özellikleri ve kanlanması hakkında bilgi verir. Şüpheli nodüllerde ince iğne aspirasyon biyopsisi yapılabilir. Bu işlem genellikle poliklinik koşullarında, ince bir iğneyle hücre örneği alınması şeklinde uygulanır. Tiroid hormon testleri, özellikle TSH, tiroid bezinin çalışma durumu hakkında bilgi verir; ancak kan testlerinin normal olması tiroid kanserini kesin olarak dışlamaz.
Tedavi ve takip
Tedavi planı kanserin tipine, boyutuna, yayılım durumuna ve hastanın genel sağlık durumuna göre belirlenir. Cerrahi tedavi en sık kullanılan yaklaşımdır. Bazı hastalarda tiroid bezinin tamamı, bazılarında ise bir kısmı alınabilir. Gerekli durumlarda radyoaktif iyot tedavisi, tiroid hormon replasmanı ve düzenli ultrason-laboratuvar takibi yapılır. Tedaviden sonra takip uzun solukludur; çünkü nüks riskinin değerlendirilmesi ve hormon dengesinin korunması gerekir.
Tiroid kanserinde erken ve doğru değerlendirme hastanın gereksiz kaygı yaşamasını da, gecikmiş tanıyı da önlemeye yardımcı olur. Boyunda yeni fark edilen şişlik, hızlı büyüyen nodül veya ses kısıklığı gibi belirtilerde endokrinoloji uzmanına başvurmak önemlidir.
Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurunuz.
Kaynaklar: American Thyroid Association, ATA Patient Information
Önemli not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerini tutmaz. Şikayetleriniz için lütfen bir hekime başvurun. Sorularınızı Soru-Cevap bölümünden iletebilir, muayene için online randevu oluşturabilirsiniz.